• Değer Berkin

Bir açık hava müzesi ZAANSE SCHANS


Hollanda deyince aklınıza ilk ne geliyor? Sonra başka neler düşünürsünüz? İlk aklınıza gelenler arasında yel değirmenlerini saydınız mı? Saydıysanız, o halde bu yazı size gelsin...

Geçtiğimiz ay yaptığımız Hollanda gezimizin bir parçası olarak bir günümüzü, Hollanda'yı gezen turistlerin en sık yaptığını yaparak, tarihi yel değirmenlerini toplu halde görebileceğimiz, bizi 18. yüzyıla götürebilecek masalsı bir kasabaya ayırdık. Bu masalsı kasabanın ismini öğrenmek biraz zamanımızı alsa da o kadar çok söyledim ki, artık bir defada söyleyebiliyorum: Zaanse Schans.

HOLLANDA GELENEKLERİ ROTASI

Zaanse Schans, Hollanda geleneklerinin izinde gitmek isteyenler için önerilen rotanın ilk kısmını oluşturuyor. Vaktiniz ve enerjiniz bol ise, bu rotanın devamında Volendam, Alkmaar ve Enkhuizen kasabalarını gezerek hem peynir pazarını, hem de geleneksel Hollanda kasabalarını en masalsı halleriyle görme şansını yakalayabilirsiniz.

İSMİ HATIRDA ZOR KALSA DA GİTMESİ KOLAY

Merkezin biraz dışında bulunan Amsterdam Amstel bölgesinde kaldığımız için biletlerimizi buradaki tren istasyonundan aldık. Gideceğimiz yerin ismini aklımda sık sık tekrar etsemde, biletçiye tam söyleyeceğim vakit unutuverdim. Telefonuma bakıp nasıl söylesem diye düşünürken, en iyisinin telefonda yazanı göstermek olduğu kanaatine vardım ve tabii sonra balık hafızama çok güldüm. Kişi başı 8.60 Euro ödedik. Oğlum Miran 7 yaşında olduğu için ona 2.50 Euro ödedik ama 4 yaşındaki kızım Mila için bilet almaya gerek kalmadı. 20 dakika gibi kısa bir sürede ise kendimizi Zaandijk Zaanse Schans tren istasyonunda bulduk. İsmi belki hatırda zor kalıyor ama oraya gitmesi gerçekten hiç de zor olmadı.

Sabahın erken saatlerinde yola çıkmamız çok yerinde bir karar olacaktı çünkü günün ilerleyen saatlerinde kasabaya sağnak yağmur gibi turist yağacaktı. Tren istasyondan çıkınca dümdüz yürüyüp sonra yolun sonuna gelince sola dönerek hem 15 dakikalık bir sabah yürüyüşü yapmış, hem de köprüden önceki ilk rüzgar değirmenine ulaşmış olduk. İşte böylece Hollanda tarihinin içine dalıyoruz. Burada havaya yayılan buram buram çikolata kokularını içinize bol bol çekmeyi unutmayın. Sonra sağda bir köprü göreceksiniz, köprünün üzerine çıkıp sola bakın ve işte gördüğünüz manzara karşısında mutluluğun resmini çekeceğiniz yere ulaştınız demektir. Bu köprü büyük gemilerin geçmesi için açılan bir köprüymüş. Köprüden bakınca Zaan nehrinin üzerinde çoğunluğu koyu yeşil renge boyanmış, çocukken resim defterlerimize çizdiğimiz masalsı evleri çağrıştıran sıra sıra evleri, önlerindeki kayıkları ve kanatları usulca hareket eden tarihi yel değirmenlerini görebiliyorsunuz.

YEL DEĞİRMENLERİ VE HİKAYESİ

İspanyol yazar Cervantes'in başkahramanı Don Kişot'un canavar sanıp savaş açtığı yel değirmenleri hikayesini 2293 defa çocuklara okumuş, 3293 defa ise çocukların Don Kişot nerede gibi sorularını cevaplamışızdır. Siz de o ailelerdenseniz Hollanda'ya işte bu nedenle çocuklu gitmelisiniz. Bu soruların dozu Hollanda'da iyice artarken neden yeldeğirmenleri burada ama İspanya'da değil gibi sorular da soru kitapçığınıza yerleşiyor. Cevap basit aslında: Hollanda'nın dörtte biri deniz seviyesinin altında ve suyu dışarı pompalamak ve göletleri kurutup verimli tarlalara dönüştürmek için özetle suyla mücadelede bu değirmenler önem arz ediyor. Bunu çocuklara anlatma kısmında size bol şanslar dilerim.

Tarihi yel değirmenlerini gelecek nesillere taşımak ve onları koruma amacıyla Hollanda Yel Değirmeni Derneği 1925 yılında kurulmuş ve günümüze dek gelen on üç tane yel değirmenini çalışır halde kalmalarını sağlamıştır. Zaanse Schans yeldeğirmenlerinin bulunduğu alan tam bir açık hava müzesidir ve güzel haber ise bu açık hava müzesine girişin bedava olması. 17. yüzyılda 1000 adet yeldeğirmeni varken şimdi ise sadece on üç tane kalmış.

ZAANSE SCHANS'TA FAALİYETTE OLAN DEĞİRMENLER:

  • De Huisman (The Houseman): Burası hardal üreten bir değirmen. Halen hardal tohumlarını öğütüyor ancak rüzgar gücü yerine modern koşullarda bunu yapıyor. Giriş ücretsiz.

  • De Gekroonde Poelenburg (The Crowned Poelenburg), kereste üreten değirmen.

  • De Kat (The Cat), boya üreten değirmen

  • Het Jonge Schaap (The Young Sheep), kereste üreten değirmen

  • De Os (The Ox), yağ değirmeni

  • De Zoeker (The Seeker), yağ değirmeni

  • Het Klaverblad (The Cloverleaf), yağ değirmeni

  • De Bonte Hen (The Spotted Hen), yağ değirmeni

Yukarıda belirtilen değirmenler hakkında detaylı bilgi almak için buraya tıklayınız.

DE KAT DÜNYADAKİ BELKİ DE SON BOYA DEĞİRMENİ

Benim favorim olan De Kat değirmeni, dünyada boya üreten son yel değirmeni özelliğine sahip. Antik boyalar ve boyar madde üretimi ve satışı yaklaşık on yıl önce tekrar burada başlatılmış. 1959 yılında burası değirmenci G Husslage'ın alt ambar tabanında yağ üretirken, De Duinjager'in ise üst kısmını boya üretimi için kullanmaya başlanmış. Tarihi 1780lere kadar uzanan bu değirmen kalıntısı, De Kat (kedi yani) boya değirmeni olarak yeniden hayata geçirilmiş. İçeri giriş ücretli. Yukarı tahta dik bir merdiveni tırmanarak çıkabilirsiniz. Yukarıdan manzara güzel ve dönen kanatları yakından görmek de etkileyiciydi. Değirmenin çalışmasına dair detayları da gezerken gözlemleyebilirsiniz.

Peynir severler için peynir fabrikası da bu ziyarette bir bonus bence. Tadımlık peynirlerin tadına bakınca eve peynir götürmek için alışveriş yapacağınıza garanti veririm. Sizin de en az çocuklarınız kadar hoşunuza gidecek başka bir atraksiyon ise tavuk, horoz, koyun, keçi gibi hayvanları da gezerken bu kasabada görmeniz olacaktır.

Ayrıca 18. yüzyıl geleneklerini sunan ev tarzı kafelerde birşeyler içmek de ayrı bir keyif verecektir.

Son olarak ise hava ne kadar güzel olursa olsun unutulmaması gereken rüzgar değirmenlerinin olduğu bir yere gidiyorsanız, her mevsim orada rüzgar olacağını göze alıyorsunuz demektir.

Zaanse Schans'taki müzeleri ayrıca gezmek isteyenler için ise detaylı bilgi almak için buraya tıklayınız.


15107369_10153974159415598_4052322808346960625_n
16508024_10155002472434458_2120307173929298739_n
12933020_10154082845499458_1276217349452624285_n
11116469_10153247520529458_829301096210781876_n
993638_10151514759780598_1633444238_n
315577_10150283308605598_1538531806_n
305220_10150283320950598_299163876_n
13606481_10154307071219458_5673880617635839946_n